Shkruan Avni Selmani

Pas përfundimit të procesit zgjedhor, Kosovës i takon urimi për mënyrën se si u zhvilluan zgjedhjet dhe për nivelin e lartë të kulturës zgjedhore të treguar nga qytetarët, çka tregon një pjekuri demokratike që duhet vlerësuar dhe ruajtur edhe në të ardhmen.

Tani pritet që institucionet të formohen sa më shpejt, sepse vendi ka nevojë urgjente për stabilitet institucional dhe vendimmarrje funksionale. Përtej retorikës zgjedhore, pritshmëria kryesore është që qeverisja e ardhshme të përballet seriozisht me sfidat reale të zhvillimit të vendit, ato që prekin drejtpërdrejt jetën e qytetarëve. Në këtë mandat, i gjithë fokusi dhe përgjegjësia bien mbi institucionet e reja, të cilat gjatë fushatës kërkuan besimin për të qeverisur vendin e vetme dhe tani duhet ta dëshmojnë këtë në praktikë.

Në këtë drejtim, ekonomia mbetet problemi më i madh dhe më urgjent. Pas më shumë se dy dekada stagnimi, pritet që të fillojë rimëkëmbja reale e sektorëve kyç, duke nisur nga minierat dhe resurset natyrore. Veçanërisht Trepça, e cila për dekada është trajtuar më shumë si simbol politik sesa si potencial ekonomik, duhet të dalë nga kjo gjendje.

Energjitika është një tjetër fushë kritike që kërkon zgjidhje të menjëhershme dhe të qëndrueshme. Teknologjia e vjetruar, kapacitetet e pamjaftueshme, mungesa e investimeve të reja dhe humbjet e mëdha në sistem e mbajnë vendin në pasiguri energjetike.

Gjendja në shëndetësi vazhdon të jetë shqetësuese. Sistemi shëndetësor është i dobët, qytetarët janë pa sigurim shëndetësor, ka mungesë të pajisjeve dhe shërbimeve bazë, duke i detyruar ata të paguajnë nga xhepi ose të kërkojnë shërim jashtë vendit.

Arsimi mbetet një nga problemet më serioze afatgjata. Rezultatet ndërkombëtare të testit PISA tregojnë qartë se sistemi arsimor nuk po prodhon dije dhe aftësi të lidhura me tregun e punës. Pa reformë reale në arsim, çdo zhvillim ekonomik mbetet i brishtë.

Politika e jashtme duhet të jetë po ashtu prioritet strategjik i qeverisë së re, veçanërisht procesi i integrimeve në Bashkimin Evropian dhe në institucionet e tjera ndërkombëtare, si dhe dialogu me Serbinë, i cili duhet të udhëhiqet me qartësi politike, transparencë dhe në përputhje me interesin shtetëror.

Sundimi i ligjit duhet të jetë një nga prioritetet kryesore të kësaj qeverie. Pa drejtësi funksionale, pa institucione të pavarura dhe pa luftë reale kundër korrupsionit, asnjë reformë ekonomike nuk mund të japë rezultat. Pa ligj të barabartë për të gjithë, zhvillimi mbetet vetëm në letër.

Duhet thënë qartë se një ekonomi si kjo e jona nuk rimëkëmbet me retorikë politike dhe as vetëm nga politikanët. Rimëkëmbja kërkon punë serioze, ekspertizë profesionale, plane afatgjata të hartuara nga ekspertë kombëtarë dhe, pse jo, edhe ndërkombëtarë, si dhe politika ekonomike të bazuara në ekspertizë reale. Nëse kjo legjislaturë nuk arrin ta kuptojë këtë, zhgënjimi do të thellohet edhe më shumë dhe nuk ka më hapësirë për justifikime.

Shpresa mbetet që kjo legjislaturë të fillojë realisht ta rimëkëmbë vendin, jo me fjalë, por me veprime konkrete. Sepse kjo mund të jetë një nga mundësitë e fundit për ta nxjerrë Kosovën nga cikli i stagnimit dhe për ta rikthyer besimin e qytetarëve në institucionet e vendit.